بادامک (Amygdalus scoparia Spach. ) گونه ای مقاوم به خشکی با دامنه پراکنش گسترده است که به فراوانی در جنگلکاری های مناطق خشک و نیمه خشک استفاده می شود. استفاده از منابع بذری که صفات جوانه زنی مناسبی را در شرایط خشک نشان می دهند، برای افزایش موفقیت در عملیات احیا و غنی سازی و نیز توصیف و طبقه بندی ژرم پلاسم این گونه ضروری است. پژوهش پیش رو با هدف بررسی اثر تنش خشکی بر صفات جوانه زنی بذر جمعیت هایی از بادامک در استان فارس، در قالب آزمایش فاکتوریل با طرح پایه کامل تصادفی انجام شد. عوامل مورد بررسی شامل هفت جمعیت بادامک (مرودشت، پاسارگارد، ارسنجان، فسا، کوار، داراب و خنج) و چهار سطح خشکی (شاهد، 05/0-، 1/0-و 5/0-مگاپاسکال) ناشی از پلی اتیلن گلایکول بودند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثر تنش خشکی و اثر متقابل تنش خشکی در جمعیت برای کلیه صفات جوانه زنی در سطح اطمینان 99 درصد معنی دار بود. حساسیت جمعیت ها نسبت به سطوح مختلف تنش خشکی متفاوت بود. افزایش پتانسیل آب در محیط کشت بر بیشتر صفات جوانه زنی بذر تأثیر نامطلوبی داشت. در سطوح زیاد خشکی، میانگین زمان جوانه زنی در جمعیت های بادامک نواحی مرطوب تر شمال فارس (مرودشت) نسبت به جنوبی-ترین جمعیت (جمعیت خنج) بیشتر بود. جمعیت خنج در بیشترین سطوح تنش خشکی، بیشترین مقادیر درصد جوانه زنی، ضریب سرعت جوانه زنی، شاخص جوانه زنی، شاخص نرخ جوانه زنی و ارزش جوانه زنی را نسبت به جمعیت های دیگر مورد مطالعه داشت. استفاده از بذرهای این جمعیت در صورت تأیید در آزمون های عرصه ای برای افزایش موفقیت عملیات احیایی در مناطق جنوبی استان توصیه می شود.

جوانه زنی کارآمد بذر و ظهور سریع و یکنواخت گیاهچه در راندمان تولید محصول مهم هستند؛ بنابراین استفاده از راهکارهایی برای بهبود جوانه زنی و استقرار گیاهچه برای بالا بردن میزان تولید محصول ضروری می باشد. هیدروپرایمینگ یک تکنیک ساده پیش از جوانه زنی است که باعث بهبود عملکرد بذر می شود. در این تحقیق تاثیر دوره های مختلف هیدروپرایمینگ (10، 24، 48 و 72 ساعت) در دماهای مختلف (10 و 25 درجه سانتی گراد) و در مقایسه با بذرهای پرایم نشده روی صفات جوانه زنی در پنج جمعیت خارمریم (اهواز، ساری، اصفهان، دزفول و گچساران) مورد بررسی قرار گرفت. آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار اجرا شد. کیفیت جوانه زنی توسط درصد نهایی جوانه زنی، میانگین زمان جوانه زنی، ضریب سرعت جوانه زنی، شاخص تیمسون، T50 و شاخص های رشد و ویگور گیاهچه ارزیابی شد. نتایج نشان داد که هیدروپرایمینگ در دمای 10 درجه سانتی گراد تاثیر بهتری روی عملکرد جوانه زنی بذور خارمریم در مقایسه با هیدروپرایمینگ در دمای 25 درجه سانتی گراد دارد. به علاوه، مقایسه پاسخ شاخص های جوانه زنی و رشد به دوره های مختلف هیدروپرایمینگ در پنج جمعیت خارمریم نشان داد که بهترین دوره هیدروپرایمینگ برای جمعیت های اهواز و گچساران 72 ساعت، برای ساری و دزفول 48 و 72 ساعت و برای اصفهان 10 و 24 ساعت می باشد؛ بنابراین، تاثیر هیدروپرایمینگ روی کیفیت جوانه زنی به جمعیت گونه گیاهی، دما و زمان هیدروپرایمینگ وابسته است و به این ترتیب انتخاب بهترین شرایط هیدروپرایمینگ به بهبود قابلیت جوانه زنی و بنیه بذر کمک می کند.

با توجه به اینکه قسمت اعظم کشور را مراتع خشک و نیمه خشک تشکیل داده است، گیاهان این مناطق باید سازگار به کمبود آب باشند. استفاده از گونه های مرتعی مقاوم به خشکی در امر اصلاح و توسعه مراتع دارای اهمیت فراوانی است. بر این اساس تاثیر تنش خشکی بر جوانه زنی دو گونه Helichrysum globiferum و Helichrysum aucheri در قالب یک طرح آزمایشی به صورت فاکتوریل در 4 تکرار و 4 سطح خشکی (0-50-100-150 مگاپاسکال محلول پلی اتیلن گلایکول 6000) انجام شد. بذرهای این دو گونه از مراتع قوشچی واقع در 70 کیلومتری جاده قدیم ارومیه – قره باغ جمع آوری گردید. نتایج این تحقیق نشان داد که در نتیجه تنش خشکی، درصد و سرعت جوانه زنی، طول ساقه چه، ریشه چه و گیاه چه در هر دو گونه به طور معنی داری کاهش می یابد. مقدار این کاهش در همه صفات در گونه Helichrysum globiferum کمتر از گونه Helichrysum aucheri بوده، نسبت طول ریشه چه به ساقه چه (ضریب آلومتری) نیز در گونه Helichrysum globiferum دارای بالاترین مقدار بود، بنابراین می توان نتیجه گرفت که این گونه مقاوت بیشتری نسبت به گونه ی دیگر دارد. همچنین بیشترین کاهش جوانه زنی در تیمار 100 و 150 میلی مول بود بطوریکه در تیمارهای مذکور هیچ بذری جوانه نزد.

تنش های محیطی به وِیژه خشکی، از مهمترین عوامل کاهش رشد در مراحل رشد و نمو گیاه به ویژه مرحله جوانه زنی گیاه است. بنابراین به منظور بررسی مکانیسم جوانه زنی و بهبود شاخص های جوانه زنی بذر چغندرقند تحت تنش خشکی با استفاده از پلی اتیلن گلیکول و تحت پیش تیمار با پرولین، مطالعه ای در آزمایشگاه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با 4 تکرار در سال 1395 انجام گرفت. در این آزمایش تیمارها شامل پنج سطح پتانسیل آب (شاهد یا آب مقطر، 2-، 6-، 10-و 14-بار) و قرار گرفتن بذور در محلول های 5 و 10 میلی مولار پرولین و آب مقطر (شاهد) بودند. صفات درصد جوانه زنی، ضریب سرعت جوانه زنی، جوانه زنی نسبی، زمان جوانه زنی، ضریب آلومتری، شاخص طولی بنیه و وزنی بذر چغندرقند اندازه گیری شدند. صفات درصد جوانه زنی، ضریب سرعت جوانه زنی، جوانه زنی نسبی، شاخص طولی بنیه و وزنی بذر چغندرقند با افزایش سطوح خشکی کاهش یافتند، در حالی که متوسط زمان جوانه زنی و ضریب آلومتری افزایش داشتند. پیش تیمار بذر با پرولین، درصد جوانه زنی، ضریب سرعت جوانه زنی، جوانه زنی نسبی و شاخص طولی بنیه و وزنی چغندرقند را تحت تنش خشکی افزایش داد. به علاوه، پیش تیمار بذر با 10 میلی مولار پرولین باعث کاهش به ترتیب 10 و 25 درصدی متوسط سرعت جوانه زنی و ضریب آلومتری نسبت به تیمار شاهد شد. در نهایت، پیش تیمار بذر با پرولین به طور موثری می تواند اثرات بازدارنده تنش خشکی بر صفات جوانه زنی بذر چغندرقند را کاهش دهد.

مقدمه: سرخارگل از خانواده آستراسه، گیاه دارویی مؤثر در تقویت سیستم ایمنی بدن به شمار می آید. عوامل محدودکننده رشد گیاه مادری از جمله تنش خشکی بر کیفیت جوانه زنی بذر آن ها تأثیر گذار است. نقش اسید سالیسیلیک و اسپرمین در تعدیل تنش مشخص شده و انتظار می رود بر جوانه زنی بذر تولیدی گیاهان نیز مؤثر باشد. مواد و روش ها: به منظور بررسی بنیه ی بذر سرخارگل پس از محلول پاشی گیاه مادری با اسید سالیسیلیک و اسپرمین (عدم محلول پاشی، اسید سالیسیلیک در دو سطح 75 و 150 میلی گرم در لیتر، اسپرمین در سطح 70 میلی گرم در لیتر و سطوح مختلف اسید سالیسیلیک همراه با اسپرمین) تحت سطوح مختلف رطوبت (آبیاری پس از تخلیه 20، 40 و 60 درصد رطوبت قابل استفاده) آزمایشی به صورت اسپلیت پلات در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار در ایستگاه البرز موسسه جنگل ها و مراتع کشور طی سال زراعی 1396-1395 به اجرا درآمد. یافته ها: در اثر تنش خشکی درصد و سرعت جوانه زنی، طول ساقه چه و گیاهچه، وزن خشک ساقه چه، انرژی جوانه زنی و شاخص بنیه بذر کاهش یافت. نتایج نشان داد که محلول پاشی، به تنهایی روی طول ساقه چه، ریشه چه و گیاهچه، وزن خشک ساقه چه، ریشه چه و گیاهچه، سرعت جوانه زنی، ضریب آلومتریک و شاخص بنیه بذر تأثیر معنی دار داشت. مقایسه میانگین اثر متقابل تنش خشکی در محلول پاشی نشان داد که بیشترین مقدار طول ریشه چه (8/28 میلی متر)، وزن خشک ریشه چه (81/1 میلی گرم)، وزن خشک گیاهچه (20/6 میلی گرم) و ضریب آلومتریک (412/0) متعلق به شاهد (بدون تنش) و تیمار 150 میلی گرم در لیتر اسید سالیسیلیک + 70 میلی گرم در لیتر اسپرمین بود. نتیجه گیری: براساس نتایج این آزمایش محلول پاشی سرخارگل با اسید سالیسلیک و اسپرمین موجب بهبود جوانه زنی بذر سرخارگل در هر دو شرایط بدون تنش و تنش کم آبی گردید و بیشترین تأثیر مثبت با کاربرد توأم غلظت بالای اسید سالیسیلیک (150 میلی گرم در لیتر) با اسپرمین (70 میلی گرم در لیتر) حاصل شد.

برای بررسی تاثیر مقاوم سازی بذر بر روی قوه نامیه و سرعت جوانه زنی لوبیا قرمز رقم اختر، آزمایشی در سال 1387 در آزمایشگاه تکنولوژی بذر دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهر ری انجام شد. پنج تیمار شامل 12 ساعت مرطوب کردن و 12 ساعت خشک کردن بذر طی سه مرحله، 12 ساعت مرطوب کردن و 12 ساعت خشک کردن بذر طی چهار مرحله، 24 ساعت مرطوب کردن و 24 ساعت خشک کردن بذر طی سه مرحله، 24 ساعت مرطوب کردن و 24 ساعت خشک کردن بذر طی چهار مرحله و عدم مقاوم سازی (شاهد) در چهار تکرار در قالب طرح کاملا تصادفی مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که بین تیمارهای مقاوم سازی و شاهد از نظر قوه نامیه و سرعت جوانه زنی اختلاف معنی داری در سطح %1 وجود داشت به طوری که در اثر مقاوم سازی بذر درصد و سرعت جوانه زنی افزایش یافت. بیش ترین درصد و سرعت جوانه زنی به ترتیب با %99.25 و 1.77 روز از تیمار 24 ساعت مرطوب کردن و 24 ساعت خشک کردن بذر طی چهار مرحله به دست آمد. در حالی که این اعداد در تیمار شاهد به ترتیب %90.25 و 2.45 روز ثبت شد. ضمن این که بین زمان های مختلف مقاوم سازی بذر اختلاف معنی داری مشاهده نشد.